OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK (TAKINTILI DÜŞÜNCE VE DAVRANIŞLAR)

Prof. Dr. Özgür YORBIK (Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı)

Obsesyonlar, kişinin iradesi dışında gelen,  kişiye rahatsızlık veya sıkıntı veren, bilinçli çaba ile kovulamayan, tekrarlayıcı, ısrarcı düşünce, dürtü veya düşlemlerdir (ör. takıntılı şekilde tekrar tekrar ellerinin kirli olduğunu düşünme, mikrop kapacağını düşünme, dağınık olduğunu düşünme tam olarak simetrik olmadığını düşünme, başkalarına zarar vereceğini düşünme, dine küfür edeceğini düşünme gibi). Kişi bu düşüncelerini kovmak için veya sıkıntısını bunaltısını azaltmak için bir takım zihinsel yada davranışsal etkinlerde bulunur ki bu davranışsal (ör. sık sık ellerini yıkama; düzen veya simetri amacıyla sürekli eşyalarla uğraşma, çeşitli nesneleri sayma, belli davranışları ritüeller tarzında sırasına göre yapma gibi) ya da zihinsel etkinliklere (ör. tekrar tekrar dua okuma; sayma) kompulsyon adı verilir.

Obsesyonlar ve kompulsyonlar bir çok alanda bir çok şekilde olabilir. Obsesyonlar veya kompulsyonlar kişinin zamanını (ör. günde 1 saaten fazladır) ve enerjisini tüketir. Kişiye belirgin sıkıntı verir. O kişinin sosyal ilişkilerini, ders veya iş başarısını, aile ilişkilerini veya yaşamın diğer alanlarını (ör. uyku) olumsuz etkileyebilir. Tedavi edilmeyen obsesif kompulsif tablolarına, zaman içinde depresyon, kaygı bozuklukları, madde kullanımı gibi diğer psikiyatrik durumlar eklenebilir. Obsesyonlar kişinin zihnini meşgul ederek, dikkat işlevlerini bozarak veya zaman ve enerji kaybı neden olarak ders başarısını veya iş başarısını olumsuz etkiler. Ayrıca obsesyonlar kişiler arası ilişkileri bozar. Obsesyonları olan çocukların obsesyonları karşı gelmeler veya davranış bozuklukları olarak algılanabilir. Tedaviyle bu tabloların bir çoğunda iyileşme kaydedilir.

Obsesif kompulsif bozukluk, tedavi edilmediği durumlarda sürekli hal alabilir; genellikle gidişinde belirtilerin arttığı veya azaldığı dönemler gözlenebilir. Stres etkenleri belirtileri tetikleyebilir veya tabloyu alevlendirebilir. Obsesif kompulsif bozukluk olan kişilerin yaklaşık yarısında yaşantılarının belli bir döneminde intihar düşüncesi; yaklaşık dörtte birisinde de intihar girişimi gözlenir. Depresyon, kaygı bozuklukları, dikkat eksikliği hiperaktivite bozuklukları veya tikler ile bir arada gözükme olasılığı yüksektir.

Çocuk ve ergenlerde, obsesif Kompulsif bozukluk tanısını bir çocuk ergen psikiyatristi koymalıdır. Tedavide, ailenin ve çocuğun hastalık ve tedavisi ile ilgili eğitimi, bilişsel davranışçı terapi yöntemleri ile başarılı sonuçlar elde edilmektedir.